Μονή Αγίων Αναργύρων
Η Μονή των Αγίων Αναργύρων βρίσκεται στο ύψωμα Σταματήρα του όρους Πάρνωνα, κοντά στο χωριό Πολύδροσο (Τσίντζινα). Είναι η αρχαιότερη Μονή της Λακωνίας και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της περιοχής. Σύμφωνα με ιστορική μαρτυρία, το Μοναστήρι υπήρχε, ήδη, κατά τον 9ο αιώνα, (881 μ.Χ.), στον έγκριτο βίο του οσίου Ηλία του Νέου ή Σικελιώτη, ο οποίος για ένα διάστημα ασκήτεψε στην περιοχή. Μία ακόμη μαρτυρία, για την ιστορία της Μονής, είναι το Χρυσόβουλο του Αυτοκράτορα Ανδρονίκου Β’ του Παλαιολόγου, το 1293, όπου κατοχυρώνονται τα οροθέσια της Μητροπόλεως Μονεμβασίας.
Η κτητορική επιγραφή, μας πληροφορεί ότι η Μονή είναι σταυροπηγιακή και αναφέρει το όνομα του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, Κυρίλλου του Λουκάρεως. Το Καθολικό, του 17ου αιώνα, φέρει ξυλόγλυπτο τέμπλο και υπέροχες τοιχογραφίες και όπως μαρτυρεί μία παλαιά σφραγίδα της Μονής, καταστράφηκε και ξανακτίστηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Ο ναός είναι μονόχωρος, σταυροειδής, τρουλλαίος και τρίκογχος και έχει χαρακτηριστικά της Υστεροβυζαντινής αρχιτεκτονικής. Έχει αγιογραφηθεί από την γνωστή οικογένεια των Κακαβάδων. Συγκεκριμένα, η κτητορική επιγραφή αναφέρει ότι ιστορήθηκε από τον Δημήτριο Κακαβά, το 1621. Τα θέματα, περισσότερα από εκατό σε αριθμό, καλύπτουν όλες τις επιφάνειες των τοίχων. Αξιομνημόνευτο είναι το στοιχείο πως στον νότιο τοίχο του ναού εικονίζονται δεόμενοι οι κτήτορες, Μανούσος και Λαμπρινή.
Το 1685, η Μονή επλήγη από τους Βενετούς του Μοροζίνι και τους Τούρκους, παρά την καταστροφή της, όμως, κατόρθωσε να ανασυγκροτηθεί. Το υπάρχον ξυλόγλυπτο τέμπλο, έργο του 1711, (το οποίο φιλοτεχνήθηκε από τον ιερέα Ιωάννη Σφύρικα), πιστοποιεί μία, ακόμη, περίοδο της ακμής της Μονής. Μάλιστα, στο κάτω μέρος υπάρχουν και τέσσερις αγιογραφίες φιλοτεχνημένες από τον Φώτη Κόντογλου. Από τον 17ο αιώνα έως και την Απελευθέρωση, στη Μονή λειτούργησε Κρυφό Σχολειό, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο, ενεργά στην Επανάσταση του 1821. Επίσης, λειτούργησε και ως καταφύγιο διωκωμένων και ονομαστών αγωνιστών, ενώ οι μοναχοί της Μονής συμμετείχαν και προσωπικά στον Απελευθερωτικό Αγώνα.
Ο Αρχιμανδρίτης της Μονής Νικόδημος Γρουμπός, (1900-1964), κατάφερε να ανακαινίσει το Μοναστήρι σε μεγάλο βαθμό. Αναστήλωσε το Κωδονοστάσιο του Καθολικού και έκτισε το Παρεκκλήσι των Αγίων Αποστόλων, με έργα του Φώτη Κόντογλου. Το 1990, μετά από ένα διάστημα μη λειτουργίας της Μονής, επανδρώθηκε με νέα μοναστική αδελφότητα. Αναστηλώθηκαν οι τρεις προϋπάρχουσες πλευρές του κτιριακού συγκροτήματος και ανακαινίστηκαν τα ερειπωμένα κτίρια και κελλιά. Επίσης, δημιουργήθηκαν νέοι λειτουργικοί χώροι, όπως είναι η Τράπεζα, το Συνοδικό, το Πορταρίκι, η Βιβλιοθήκη κ.α. Δυστυχώς, δεν διασώζεται τίποτα από τους παλαιούς μοναστηριακούς θησαυρούς. Κάποιοι εκλάπησαν, ενώ άλλοι λεηλατήθηκαν κατά τις διάφορες επιδρομές, (με τελευταία αυτή τον Νοέμβριο του 1943).
Η Ιερά Μονή τιμάται στη μνήμη των Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού και της μητρός αυτών, Αγίας Θεοδότης, την 1η Νοεμβρίου. Λόγω, όμως, των δύσκολων καιρικών συνθηκών πανηγυρίζει και την 1η Ιουλίου, (ημέρα εορτής Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού, των εκ Ρώμης).

